Goed voorbereid naar het WK in de VS: veiligheidstips voor journalisten

Van 11 juni tot en met 19 juli vindt het WK -voetbal plaats in Canada, Mexico en de Verenigde Staten. Waar moet je als journalist rekening mee houden als je afreist naar de VS om verslag te doen van het WK?

Journalisten die afreizen naar de Verenigde Staten voor het WK Voetbal moeten rekening houden met verscherpte grenscontroles en ondervragingen bij aankomst in het land.

Het advies van PersVeilig beperkt zich tot de VS omdat de kans heel klein is dat het Nederlands elftal in Mexico speelt. Mocht dat gebeuren, dan komen we met een update.

Neem maatregelen voor afreizen

Journalisten zijn niet gevrijwaard van de strengere regels in de VS. Het beeld van journalisten die het land inreizen is overigens wisselend: sommigen reizen zonder probleem binnen; anderen krijgen te maken met (lange) ondervraging.

PersVeilig adviseert werk- en opdrachtgevers om maatregelen te nemen voordat journalisten afreizen. Ook journalisten zelf wordt geadviseerd stappen te zetten.

Onvoorspelbare omgeving

Douanepersoneel en grenswachten beschikken over ruime bevoegdheden om reisbeperkingen op te leggen en uitzonderingen te bepalen. Strengere controles, inconsistente handhaving en plotselinge beleidswijzigingen duiden op een onvoorspelbare omgeving.

Risico’s

Langdurige ondervraging aan de Amerikaanse grens over onder meer politieke voorkeuren, werkervaring en berichtgeving over gevoelige onderwerpen.
Wie gereisd heeft naar of vanuit een land dat getroffen is door het Amerikaanse reisverbod, wie een dubbele nationaliteit heeft, voorouders of andere banden met deze landen heeft, kan aan een extra controle worden onderworpen. Het gaat om Afghanistan, Myanmar (Birma), Tsjaad, de Republiek Congo, Equatoriaal-Guinea, Eritrea, Haïti, Iran, Libië, Somalië, Soedan en Jemen. Burgers van zeven andere landen – Burundi, Cuba, Laos, Sierra Leone, Togo, Turkmenistan en Venezuela – krijgen helemaal geen toegang.

Elektronische apparaten

De Amerikaanse douane- en grensbewakingsdienst heeft de bevoegdheid om elektronische apparaten te doorzoeken zonder een gerechtelijk bevel of gegronde reden.
Zij kunnen toegang vragen tot elektronische apparaten, waaronder wachtwoorden en gegevens van sociale media.
Het naleven van deze regels betekent dat gevoelige gegevens kunnen worden gekopieerd en opgeslagen, waardoor het risico bestaat dat contactpersonen, bronnen en ander materiaal in hun handen komt.
Het weigeren van toegang tot een apparaat kan argwaan wekken en leiden tot langere detentie, inbeslagname van het apparaat of verder onderzoek. In sommige gevallen kan weigering aanleiding geven tot een extra controle van het visum of de verblijfsstatus, wat kan leiden tot vertragingen.

Toegang geweigerd

Hoewel juridische procedures hebben geleid tot gedeeltelijke terugdraaiing of aanpassing van eerdere reisverboden, behouden grenswachten een ruime bevoegdheid om toegang te verlenen of te weigeren.
Reizigers kan de toegang worden geweigerd als ze de vragen van een ambtenaar niet beantwoorden.
Journalisten met een dubbele nationaliteit (bijvoorbeeld Frans-Syrisch of Brits-Iraans) kunnen te maken krijgen met extra controles, vertragingen bij de visumaanvraag of geweigerde toegang. Het gebruik van een paspoort uit een land met reisbeperkingen vergroot deze risico's. Journalisten met een dubbele nationaliteit moeten zorgvuldig overwegen welk paspoort ze gebruiken voor toegang.

Demonstraties en rellen

Demonstraties, die leiden tot rellen, zijn gewelddadig en onvoorspelbaar. Ook veel journalisten zijn slachtoffer van (met name) het optreden van veiligheidstroepen. Veel journalisten nemen beschermende kleding mee als kogelwerende vesten, helmen en gasmaskers. Of er tijdens het WK (veel) gedemonstreerd zal worden kunnen we nu nog niet inschatten.

Advies aan werk- en opdrachtgevers

Schone apparatuur meegeven (leentelefoon, leenlaptop, etc.). Persoonlijke en/of werkgerelateerde apparaten thuis worden gelaten.
Nagaan of medewerkers of freelancers een Nederlands paspoort hebben en geen dubbele nationaliteit uit de landen waar reisbeperkingen voor gelden.
Nagaan of de reisgeschiedenis van medewerkers of freelancers tot problemen zou kunnen leiden.
Nagaan of de werk- of de privégeschiedenis van medewerkers of freelancers tot problemen kan leiden. Denk daarbij aan deelname aan anti-Amerikaanse of pro-Palestijnse demonstraties, publicaties daarover op social media of elders, etc.
Mochten medewerkers of freelancers toch persoonlijke apparatuur meenemen ondanks het advies dat niet te doen, dan moeten zij geadviseerd worden alle apps te verwijderen die tot problemen zouden kunnen leiden (denk aan social media accounts). Zeg daarbij dat het vergrendelen van apps geen zin heeft, want er kan gevraagd worden de apps te openen. Adviseer ook de browsegeschiedenis te verwijderen als er bijvoorbeeld gezocht is op kritische verhalen over de VS.
Mochten medewerkers of freelancers persoonlijke apparatuur meenemen en toch ook social media accounts daarop willen houden, adviseer dan te controleren of er geen inhoud op staat die tot problemen kunnen leiden. Dat geldt ook voor contactgegevens en berichtenapps als What’s App, SMS, etc.
Sportmedewerkers zullen over het algemeen niet naar demonstraties gaan. Mochten sportmedewerkers zich tijdens het verplaatsen toch in de buurt van demonstraties bevinden dan is het dringend advies om er zo ver mogelijk vandaan te blijven. Houd berichtgeving over demonstraties goed in de gaten.

Advies aan medewerkers of freelancers

Bedenk hoe jouw immigratiestatus, land van herkomst, afkomst of eerdere reisgeschiedenis het risico vergroten dat je aan de grens wordt tegengehouden.
Volg het advies van jouw werk- of opdrachtgever om persoonlijke apparaten thuis te laten.
Zo niet, bekijk de gegevens op jouw apparaten en controleer of er gegevens tussen zitten die jou of anderen in gevaar kunnen brengen als jouw apparaten in beslag of doorzocht worden. Denk bijvoorbeeld aan deelname aan anti-Amerikaanse of pro-Palestijnse demonstraties, het publiceren daarover op je social media of op andere plekken.
Maak een back-up van alle informatie die je niet met anderen wilt delen en verwijder deze. Zorg ervoor dat de back-up niet op de apparaten staat die je meeneemt. Wis je browsegeschiedenis. Check al jouw contacten en berichten (What’s App, Signal, SMS, etc.) om te zien of er iets tussen staat dat jou in problemen kan brengen.
Het blokkeren van gegevens op je apparaten kan als illegaal worden beschouwd. Doe dat dus niet.
Zorg ervoor dat je paspoort niet binnen de komende zes maanden verloopt.
Zorg dat je een geldig visum bij je hebt.
Bedenk wat je doet als er gevraagd wordt tot de toegang tot jouw apparaten. Wees ervan bewust dat het niet voldoen aan een verzoek van een grenswacht kan leiden tot de inbeslagname van apparaten en, afhankelijk van de immigratiestatus van jou, tot vertragingen of weigering van toegang tot het land.
Zorg er voor dat je te allen tijde een geldige legitimatie ( >6 maanden geldig na afloop van je verblijf) en visum bij je hebt.
Blijf weg van protesten, die snel kunnen escaleren en waar (federale) agenten soms veel geweld gebruiken. Mocht je toch naar demonstraties gaan volg dan eerst een veiligheidstraining.

Heb je naar aanleiding van deze veiligheidstips vragen aan PersVeilig, stuur een mail aan [email protected] of vul het contactformulier in.

Foto: Antonio Ojeda/ZUMA Press Wire