Verslag webinar WK-voetbal in de VS

Bijna veertig mensen deden mee aan het webinar dat PersVeilig samen met de Nederlandse Sport Pers organiseerde op donderdag 21 mei over het komende WK-voetbal in de VS.

NOS-correspondent Sjoerd den Daas was vanuit Washington aanwezig om vragen te beantwoorden over de veiligheid voor journalisten.

Het risico op ondervraging als journalisten het land inkomen en alle berichtgeving rond de gewelddadigheden door ICE leidde tot vragen bij de sportjournalisten, die naar het WK reizen.

Vijf vragen uit het webinar op een rij:

1. Wat kan ik verwachten op het vliegveld als ik naar de VS reis?

Op het vliegveld beslist CBP (Customs and Border Protection) of je de VS in mag. Agenten controleren je paspoort, visum, verblijfsduur en je reisdoel. Gebruik de Mobile Passport Control-app om je binnenkomst te versnellen. Alle gegevens over je verblijf vul je daar in. Zorg dat je je documenten bij de hand hebt (hotelboekingen, je FIFA-accreditatie, eventueel een opdrachtbrief van de redactie). Mensen met een Nederlands paspoort hebben over het algemeen weinig problemen aan de grens. Wel is er sprake van etnisch profileren: mensen met een niet-westerse achtergrond krijgen vaker te maken met nadere ondervraging.

Aanvulling 27 mei: We zijn er op gewezen dat de Mobile Passport Control (MPC) in principe alleen beschikbaar is voor Amerikaanse staatsburgers, green card houders en reizigers die onder het Visa Waiver Program met ESTA reizen. Houders van een journalistiek I-visum vallen daar normaal gesproken niet onder - alleen als ze zich vestigen in de VS.

2. Waarom adviseert PersVeilig om ‘schone devices’ mee te nemen?

PersVeilig adviseert schone apparaten zonder gevoelige bestanden, apps of zoekgeschiedenis, omdat agenten aan de grens je telefoon of laptop mogen bekijken. Kritische content over Trump of ICE of bewijs van deelname aan pro-Palestinademonstraties kunnen leiden tot extra vragen. Een schoon apparaat vermindert dat risico. Zorg in ieder geval dat je zelf goed weet wat er op je apparaten en in de cloud staat.

Mocht je toch eigen apparatuur meenemen, belijk dan deze digitale checklist van het Committee to Protect Journalists (CPJ).

3. Ik ben onlangs in Azië of Noord-Afrika geweest, kom ik dan de VS wel in?

Je reisgeschiedenis moet je al hebben opgegeven bij je visumaanvraag. Bezoek aan sommige landen in Azië en Noord-Afrika kan bij aankomst op het vliegveld extra vragen van CBP opleveren. Zorg voor een duidelijk en eerlijk verhaal over je reisgeschiedenis. Met een goede uitleg hoef je je geen zorgen te maken, zeker als het werkgerelateerd was, maar wees wel voorbereid op scherpere controle.

4. Wat kan ik aan demonstraties verwachten bij de WK-stadions?

Rond stadions kunnen demonstraties zijn over thema’s als immigratiebeleid, lhbtiq+-rechten of Iran. Protesten verlopen meestal ordelijk, maar de politie kan hard ingrijpen (pepperspray, traangas). De politie laat journalisten hun werk doen, zolang ze niet in de weg staan. Op die momenten is het verstandig om zichtbaar een perskaart te dragen. Politie kan orders geven om te vertrekken (‘disperse’), volg deze op.

Trump heeft benadrukt dat de VS het WK soepel willen laten verlopen. De verwachting is daarom dat ICE-agenten niet actief zullen zijn rond de stadions tijdens het WK, maar het blijft onzeker.

5. Wat moet ik doen als ik ICE-agenten tegenkom?

Agenten van ICE (Immigration and Customs Enforcement) hebben de taak mensen zonder verblijfvergunning op te sporen. Kleur speelt een rol: niet-witte mensen worden vaker gestopt. De kans is heel klein, maar mocht je staande gehouden worden: vraag allereerst wie de agenten zijn, zodat je weet met welke dienst je te maken hebt. Het kan ook bijvoorbeeld Highway Patrol zijn.

Als het toch ICE-agenten zijn, zullen ze vragen om je papieren. Zorg daarom dat je overal je paspoort en visum bij je hebt. ICE-agenten mogen niet zomaar je telefoon of laptop doorzoeken, daarvoor is een gerechtelijk bevel nodig. Blijf kalm en geef niet ongevraagd meer informatie dan nodig. In de VS gaan agenten er vanuit dat iedereen een wapen bij zich kan dragen, dus laat je handen zien en maak geen onverwachte bewegingen.

Tekst: Jolanda van de Beld
Foto Sjoerd: Andrea Verdelli
Foto Peter: Jitske Seckel/The Arrows