Valerie van Unen: ‘Je lijf geeft altijd aan wat voor jou over de grens is’

Kleinerende opmerkingen – ‘vrouwtje’, ‘meisje’, iemand die net te dichtbij komt staan, een geïnterviewde die alleen maar naar je borsten kijkt: vrouwelijke journalisten krijgen op allerlei manier te maken met grensoverschrijdend gedrag tijdens hun werk.

Valérie van Unen is trainer en trainingsactrice en helpt vrouwelijke journalisten effectief te reageren in zulke situaties.

‘Ik ben een ontzettend lichaamsgerichte trainer en acteur. Ik weet veel van het lichaam en ik weet veel van emoties. Die twee combineer ik.’

Wat kunnen vrouwelijke journalisten verwachten van jouw training?

‘Wat grensoverschrijdend is, is natuurlijk voor iedereen anders. Het uitgangspunt is wat mij betreft: wat ik ervaar is waar. We gaan het hebben over het grijze gebied, gedrag waarvan je denkt: dit is niet oké, maar hoe moet ik er wat van zeggen? We doen geen een-op-een rollenspellen; ik speel situaties uit voor de hele groep. De vrouwen die deelnemen aan de training mogen blijven zitten en we bespreken de gedragingen samen.’

Waarom is zo’n training extra belangrijk voor vrouwelijke journalisten?

‘Kort gezegd: omdat er behoefte aan is. Vrouwen zijn toch helaas meer een mikpunt. En vaak voelen vrouwen zich verbaal en emotioneel niet weerbaar genoeg. We oefenen samen grenzen stellen en ik doe ook altijd een blokje lichaamstaal. Heel leuk als jij zegt “ik wil dit niet meer horen en anders stop ik het interview”, maar met een ineengedoken houding en een piepstem kom je niet ver.

‘Wij vrouwen bagatelliseren bovendien vaak snel: misschien heb ik die opmerking niet goed verstaan of interpreteer ik het verkeerd. Of: nou ja, even doorbijten, ik moet toch die quote krijgen. Ik wil vrouwen leren: hoe je ook reageert, of je nou introvert of extravert bent, alles is goed. Wees mild naar jezelf. Als jij ergens last van hebt, moet je dat jezelf toestaan.’

Welke tip wil je meegeven aan vrouwelijke journalisten die weleens grensoverschrijdend benaderd worden door een bron?

‘Ik kan dat niet in één zin vatten. Waar jouw grens ligt en wat je het beste kunt doen, heeft altijd te maken met jezelf en met je eigen emoties. Het allerbelangrijkste is om te beginnen met leren voelen. Wat doet deze opmerking met mij? Hoe voelt het in mijn lijf? Wat doet het met mijn ademhaling? Span ik mijn buik aan of trek ik mijn schouders omhoog? Knijp ik mijn billen samen? Je lijf geeft altijd aan wat jouw grens is. En dan is het een kwestie van die grens erkennen en er woorden aan geven.’

Wat is het belang van een veilige werkomgeving om intimidatie en grensoverschrijdend gedrag van een bron aan collega’s of een leidinggevende te kunnen melden?

‘Ik kan veel leren aan vrouwelijke journalisten, maar als ze bang zijn voor een eindredacteur of voor een evaluatiegesprek met hun chef, dan helpt het niet. Iedereen op de redactie moet zich realiseren wat de impact van grensoverschrijdend gedrag is. Juist ook de mannen. Dus niet van: “De eindredacteur verwacht wel dat je nog even die quote haalt.” En: “Ach, die wethouder gedraagt zich ongepast, maar ja, hij is nou eenmaal zo.” Nee, die wethouder moet eens worden aangesproken op zijn gedrag, dan maar geen quote.’

Tekst: Jolanda van de Beld
Foto's: Jeannette Schols